Estetik cerrah ile estetisyen arasındaki yetki farkı nedir?

Kısa cevap: Estetik cerrah; tıp fakültesi mezunu olup ardından Plastik, Rekonstrüktif ve Estetik Cerrahi uzmanlığı tamamlamış hekimdir; cerrahi işlem ve invaziv uygulama yapma yetkisindedir. Estetisyen ise lise veya meslek yüksekokulu eğitimi alıp güzellik bakımı veren tıp dışı meslek mensubudur; cilt bakımı, makyaj, depilasyon ve hekim sorumluluğundaki yardımcı işlemleri yapabilir; iğne, kesi, lazer ve cerrahi yetkisi yoktur.

#Estetik Cerrah Kimdir?

Türkiye’de “estetik cerrah” tabiri, halk arasında Plastik, Rekonstrüktif ve Estetik Cerrahi uzmanlığını ifade eder. Bu hekimler:

• 6 yıllık tıp fakültesi eğitimini tamamlar
• TUS (Tıpta Uzmanlık Sınavı) ile 5 yıllık plastik cerrahi uzmanlık eğitimi alır
• T.C. Sağlık Bakanlığı tarafından uzmanlık sertifikası verilir
• Diplomaları Bakanlık Doktor Bilgi Bankası ve TPRECDTPRECD Turk Plastik, Rekonstruktif ve Estetik Cerrahi Dernegi; Turkiye genelinde faaliyet gosteren mesleki uzmanlik dernegi. Detay → üye listesinden teyit edilebilir

Yetki alanı; cerrahi işlemler, anestezi altında yapılan müdahaleler, iğne ve enjeksiyon uygulamaları ve estetik amaçlı tıbbi prosedürleri kapsar. Genel kapsam için plastik cerrahi rehberini inceleyebilirsiniz.

#Estetisyen Kimdir?

Estetisyen; tıp eğitimi almamış, cilt bakım ve güzellik hizmetleri konusunda meslek eğitimi tamamlamış kişidir. Türkiye’de iki ana eğitim yolu vardır:

• Meslek liselerinin Güzellik ve Saç Bakım Hizmetleri bölümü (4 yıl, lise mezuniyeti)
• Meslek yüksekokullarının Estetik ve Bakım Hizmetleri ön lisans programı (2 yıl)

Yetki alanı; cilt bakımı, makyaj, depilasyon (epilasyon değil), tırnak bakımı, manuel masaj ve kozmetik ürün uygulaması gibi tıbbi olmayan güzellik hizmetleridir. Estetisyen iğne kullanamaz, kan alamaz, lazer cihazını tek başına uygulayamaz, anestezi veya tıbbi ürün enjekte edemez.

#Hangi İşlemleri Kim Yapabilir?

Estetik cerrah / hekim yetkisi (mevzuat kapsamında)

• Cerrahi işlemler (burun estetiği, meme estetiği, yüz germe, liposuctionLiposuction Liposuction, vücudun belirli bölgelerinde diyet ve egzersizle giderilemeyen inatçı yağ birikimlerinin kanül yardımıyla vakumla alındığı bir cerrahi yağ alma yöntemidir. Detay → vb.)
• Botulinum toksin (botoksBotulinum Toksini Botulinum toksini, kas kasılmasını geçici olarak engelleyerek mimik kırışıklıklarını azaltmak için kullanılan, bakteri kaynaklı saflaştırılmış bir nörotoksindir. Detay →) uygulaması
• Hyaluronik asit dolgusu
• MezoterapiMezoterapi Mezoterapi, vitamin, mineral ve aktif maddelerin küçük dozlarda cildin orta katmanına enjekte edildiği, cilt canlandırma amaçlı bir tekniktir. Detay →
• Trombositten zengin plazmaPRP PRP, kişinin kendi kanından elde edilen trombositten zengin plazmanın saçlı deriye uygulanarak folikül desteğinin amaçlandığı bir tedavi yöntemidir. Detay → (PRP)
• Kimyasal peelingKimyasal Peeling Kimyasal peeling, kontrollü kimyasal solüsyonlarla cildin üst katmanlarının soyulmasını sağlayarak cilt yenilenmesini hedefleyen dermatolojik işlemdir. Detay → (orta-derin)
• Lazer cihazlarıyla yapılan tıbbi işlemler (epilasyon, leke, damar tedavisi)
• Mikroiğneleme (dermapen, dermaroller medikal versiyon)
• İp asma, fraksiyonel lazerFraksiyonel Lazer Fraksiyonel lazer, cilde mikroskobik tedavi sütunları oluşturarak kollajen yenilenmesini uyaran ve cilt onarımını hızlandıran lazer tedavisidir. Detay →, radyofrekans tedavileri
• Saç ekimi planlama ve yapma sorumluluğu
• Hasta öyküsü alma, tanı koyma, reçete yazma

Estetisyen yetkisi

• Yüz bakımı, temizleme, maske uygulamaları
• Sıyırma yöntemiyle depilasyon (ağda, iplik, jiletli)
• Yüz, vücut manuel masajı
• Makyaj, kalıcı makyaj olmayan günlük makyaj
• Manikür, pedikür, jel oje
• Tırnak bakımı ve protezi
• Yüzeyel (eczanede satılan) kozmetik peeling uygulamaları
• Hekim gözetimi altında ekipman temizliği ve hazırlığı

Estetisyen kesinlikle yapamaz

• Cerrahi işlem (kesi, dikiş, eksizyon)
• Botoks, dolgu, mezoterapi, PRP gibi enjeksiyonlar
• Lazer epilasyonLazer Epilasyon Lazer epilasyon, lazer ışığının kıl köküne odaklanarak kıl üretimini kalıcı olarak azaltmayı amaçlayan tıbbi bir kıl giderme yöntemidir. Detay → (tıbbi cihaz; hekim sorumluluğu altında olmadan)
• Orta-derin kimyasal peeling
• Mikroiğneleme (medikal derinlikte)
• Anestezi (lokal dahi olsa)
• İlaç verme, reçete yazma
• Tanı koyma veya tıbbi tavsiye verme

#Lazer Epilasyon ve Tıbbi Cihaz Uygulamaları

02.06.2021 tarihli Tıbbi Cihaz Yönetmeliği ve T.C. Sağlık Bakanlığı düzenlemelerine göre lazer cihazları “tıbbi cihaz” kapsamındadır. Bu nedenle:

• Lazer epilasyon yalnızca hekim sorumluluğundaki ruhsatlı sağlık kuruluşlarında yapılabilir
• Cihaz başında çalışan sağlık personeli (dermatoloji teknikeri, hemşire vb.) eğitimli ve hekim denetiminde olmalıdır
• Bağımsız güzellik salonlarında “estetisyen” tarafından uygulanan lazer epilasyon mevzuata aykırıdır
• Komplikasyon halinde sorumluluk uygulamayı yapan kişiye ve denetlemeyen hekime aittir

#Hukuki Çerçeve ve Cezai Sorumluluk

Türk Ceza Kanunu ve ilgili mevzuata göre:

• 1219 sayılı Tababet ve Şuabatı San’atlarının Tarzı İcrasına Dair Kanun uyarınca, tıp dışı kişilerin tıbbi müdahale yapması “yetkisiz tıbbi müdahale” suçudur
• Cezalar: hapis cezası, para cezası, işyeri kapatma
• Komplikasyon halinde “taksirle yaralama” veya “ölüm” suçları gündeme gelebilir
• Estetisyenin tıbbi işlem yapması hem hukuki hem etik açıdan kabul edilemez
• Hasta açısından tıbbi malpraktis sigortası çoğunlukla geçerli olmaz; ciddi hak kaybı doğar

#Hekim Seçiminde Dikkat Edilmesi Gerekenler

• Hekimin Doktor Bilgi Bankası‘ndan diploma teyidi yapılması
• Plastik cerrahi için TPRECD üye listesi kontrolü
• Klinik / hastanenin T.C. Sağlık Bakanlığı ruhsatının olması
• Uluslararası hastalar için sağlık turizmi yetki belgesi sorgusu
• Uygulamayı yapan kişinin hekim olduğunun, yardımcı personel değil, doğrulanması
• İşlem öncesi bilgilendirilmiş onam formunun okunup imzalanması
• İşlem ortamının steril ve tıbbi cihazlarla donatılmış olması

#Sık Sorulan Sorular

Güzellik salonunda botoks yaptırabilir miyim?

Hayır. Botoks uygulamaları yalnızca hekim (dermatoloji, plastik cerrahi vb.) tarafından, ruhsatlı sağlık kuruluşlarında yapılabilir. Güzellik salonunda yapılan botoks mevzuata aykırıdır ve ciddi sağlık risklerine yol açabilir.

Estetisyen lazer epilasyon yapabilir mi?

Bağımsız güzellik salonlarında “estetisyen” tarafından yapılan lazer epilasyon mevzuata aykırıdır. Lazer cihazları tıbbi cihaz kapsamındadır; hekim sorumluluğundaki ruhsatlı kuruluşlarda eğitimli sağlık personeli tarafından uygulanır.

“Medikal estetisyen” gibi bir unvan var mı?

Türkiye’de bu unvan resmi olarak tanımlanmamıştır. Halk arasında kullanılan tabirler yanıltıcı olabilir. Tıbbi işlem yapma yetkisi yalnızca hekimlere aittir.

İğneli mezoterapi estetisyence yapılabilir mi?

Hayır. Cilt altına iğne ile aktif madde uygulaması tıbbi işlem‘dir ve sadece hekim tarafından yapılabilir. Hemşire/sağlık personeli ancak hekim sorumluluğunda destekleyici görev üstlenir.

Estetisyen cilt bakımı sırasında peeling yapabilir mi?

Eczanede satılan hafif/yüzeyel meyve asitleri ile kozmetik peeling estetisyence yapılabilir. Ancak orta ve derin peelingler (TCA, fenol) tıbbi işlemdir ve hekim yetkisindedir.

Bir kötü sonuç oluşursa kim sorumludur?

Tıbbi işlem yapma yetkisi olmayan kişi (örn. estetisyen) tarafından yapılan tıbbi müdahalede tüm hukuki sorumluluk uygulayıcıya aittir. Tıbbi malpraktis sigortası kapsam dışıdır; hasta önemli hak kaybına uğrar.

Klinikte gördüğüm “estetisyen” gerçekten hekim olabilir mi?

İşlemi yapan kişinin gerçek unvanını mutlaka teyit edin. Hekim ise diploması kontrol edilebilir. Eğer hemşire veya estetisyen ise, hekim gözetiminde olduğunu doğrulamalı, tıbbi işlemleri yapmadığından emin olmalısınız.

Yurt dışında alınan estetisyen belgesi geçerli mi?

Yurt dışı belgeler T.C. Milli Eğitim Bakanlığı tarafından denklik onayı verildikten sonra geçerlilik kazanır. Yetki alanı yine Türk mevzuatına tabidir; tıbbi işlem yapma yetkisi vermez.

#Kaynaklar

• Türk Plastik, Rekonstrüktif ve Estetik Cerrahi Derneği (TPRECD) — plastikcerrahi.org.tr
• Sağlık Hizmetlerinde Tanıtım ve Bilgilendirme Faaliyetleri Hakkında Yönetmelik (R.G. 29.07.2023, 32263) — resmigazete.gov.tr
• Tıbbi Cihaz Yönetmeliği (R.G. 02.06.2021, 31499) — resmigazete.gov.tr
• T.C. Sağlık Bakanlığı Doktor Bilgi Bankası — ckysweb.saglik.gov.tr
• Plastik Cerrahi Rehberi — estetikyeri.com/islem/plastik-cerrahi